روشهای انتخاب جنسیت فرزند!

انتخاب جنسیت

“دختر و پسر ندارد مهم این است که فرزند سالم باشد” این جمله را بارها شنیده ایم، اما واقعیت این است که دل افراد معمولا چیز دیگری می گوید. در واقع انسان موجودی انتخاب گراست و آرزوی دیرینه اش این بوده که جنسیت فرزندش را خودش تعیین کند. خارج از بحث علاقه مندی زوجین برای داشتن جنین پسر یا دختر گاهی به جهت انتقال بیماری های ژنتیکی وابسته به جنسیت نظیر هموفیلی و غیره انتخاب جنسیت جنین یک ضرورت است.

در واقع هر یک از والدین نیمی از ساختار ژنتیکی فرزند را تامین می کنند. این موضوع در خصوص تعیین جنسیت نیز صادق است، به نحوی که کروموزوم جنسی هر فرد، یکی از پدر و یکی از مادر تامین می شود. سلول جنسی زن (تخمک) دارای فرمول XX است، و به فرزندش فقط می تواند یک نوع کروموزوم X بدهد. اما سلول های جنسی مرد (اسپرم) دارای دو نوع کروموزوم جنسی  X،Y است و بسته به نوع اسپرم (X یا Y) که با تخمک ترکیب شود جنسیت جنین مشخص می شود. لذا در شرایط ایده آل شانس پسر یا دختر شدن جنین برابر، یعنی ۵۰ – ۵۰ است که بستگی به مرد دارد که با دو نوع گامت خودش جنسیت جنین را تعیین می کند، اما در زندگی طبیعی شرایط ایده آل کمتر اتفاق می افتد و عوامل محیطی بسیاری بر شانس لقاح هر یک از اسپرم های X  دار یا Y دار تاثیر خواهند گذاشت.

 روشهای تعیین جنسیت کلا به دو دسته تقسیم می شوند:

الف- روشهایی که با تغییر شرایط محیطی بدن مادر، امکان پسر دار یا دختر دار شدن او را افزایش می دهد.

ب- روشهایی هستند که توسط متخصصین در آزمایشگاه ها، مراکز درمان ناباروری و ژنتیک صورت می گیرد.

در این دو دسته روش های مختلفی وجود دارد که بطور خلاصه به آنها اشاره می گردد:

۱- روش تغذیه ای: اگرچه نحوه عمل رژیم های غذایی به طور دقیق مشخص نیست اما حدس زده می شود ممکن است به علت تغییر متابولیسم تخمک و بخصوص یون های سطح خارجی آن بتواند اسپرماتوزوئید X و Y را به خود جلب نماید.

۲- روش زمان بندی مقاربت (تعیین زمان تخمک گذاری): این روش بر اساس خصوصیات تخمک و دو نوع اسپرم X و Y و ساختار ساختمانی هریک از اسپرم ها از جمله شکل، اندازه و وزن هریک از آنها پایه گذاری شده است و دور و یا نزدیک بودن زمان تخمک گذاری برای مقاربت ملاک تعیین پسر یا دختر است.

۳- روش شستشوی مهبلی: در این روش نیز بر اساس میزان PH واژن و نقش تعیین کننده آن در حرکت اسپرم های Y دار یا X دار از قلیایی کردن و یا اسیدی کردن محیط واژن برای حرکت نوع اسپرم استفاده می شود. مثلا در PH های قلیایی اسپرم های مرد ساز خیلی سریع تر حرکت کرده و به تخمک می رسند و زمینه باروری را فراهم می نمایند.

۴- روش PGD-IVF : روش PGD (Preimplantation Genetic Diagnosis) که در حال حاضر تنها روش ممکن برای زوجینی است که در معرض داشتن فرزند مبتلا به بیماری های ژنتیکی قرار دارند و در ضمن به دلایل قانونی، مذهبی و غیره نمی توانند سقط جنین را در صورت ابتلای جنین به یک بیماری ژنتیکی تجربه کنند. البته این روش یک تکنیک بسیار سخت و گران قیمت است و بر اساس کاشت جنین در رحم انجام می گیرد.

۵- روش آزمایشگاهی جداسازی اسپرم های X و Y  یا (Selective IUI): در این روش با تکنیک های مختلف اسپرم های Y دار (پسر) از اسپرم های X دار (دختر) جدا و در زمان تخمک گذاری داخل رحم تلقیح می گردد. احتمال رسیدن به جنس مورد دلخواه با این تکنیک ۷۵ % می باشد.

تعیین جنسیت جنین به روش IUI انتخابی (Selective IUI)

همانطور که امروزه با استفاده از تکنیک های پیشرفته پزشکی، بسیاری از رویاها و آرزوهای انسان محقق شده، تعیین جنسیت جنین نیز از این امر مستثنی نیست. خوشبختانه در ایران همپای علم روز پزشکی جهان، توانایی انجام این کار فراهم شده است. امروزه تقریبا جداسازی اسپرم های X و Y از هم با روش ها و تکنیک های آزمایشگاهی مختلف امکان پذیر می باشد. البته حتی در بهترین حالت به صورت صد در صد نبوده و تنها می توان ۷۰ الی ۷۵ % اسپرم مورد نظر را جدا کرده و جنسیت خاص مدنظر والدین را محقق نمود.

یکی از روش های جدید برای تعیین جنسیت جنین که روشی ایمن، ارزان و بدون نیاز به جراحی تهاجمی است، روش تلقیح اسپرم جدا شده در آزمایشگاه یا Selective IUI می باشد.

دIUI Selectiveر این تکنیک پس از دادن نمونه اسپرم توسط زوج در آزمایشگاه با روشهای مختلف اسپرم های X دار و اسپرم های Y دار جدا می شوند. در مهمترین این تکنیک ها برای جدا سازی از روش گرادیان غلظتی و یا از نوع و حرکت اسپرم ها استفاده می شود. پس از آماده سازی، نمونه در اسرع وقت توسط پزشک متخصص به رحم خانم تلقیح می گردد تا امکان عمل لقاح و تشکیل جنین مورد نظر تسهیل گردد. یک ربع پس از تلقیح نمونه اسپرم، فرد می تواند به کارهای عادی خود بپرازد.

   

  

     

در پایان باید یادآور شد که همه چیز در دستان آن یگانه هستی است و اگر او اراده کند هر چیزی تحقق می یابد. تلاش پزشکان و متخصصان در این خصوص نیز در دایره مشیت الهی است.

نویسنده: دکتر محمد علی شاهید، دکترای علوم آزمایشگاهیدکتر محمد علی شاهید

آزمایشگاه تشخیص طبی ایران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *