آشنایی با دیابت

درباره دیابت

ديابت را مي توان اين طور توصيف كرد كه در آن توليد يا عملكرد انسولين و يا هر دوي آنها دچار اشكال مي شوند. انسولين هورموني ست كه توسط سلول هايي درون لوزالمعده به نام «سلول هاي بتا» به داخل خون ترشح مي گردد و عمل اصلي آن پايين آوردن قند خون و فعال كردن سيستم ذخيره سازي موادغذايي مختلف در بافت هاي بدن است. بنابراين در صورت بروز هر يك از اشكالات اشاره شده در مورد انسولين، قند خون بالا مي رود كه در صورت عدم كنترل، در درازمدت موجب بروز عوارضي چون بيماري هاي قلبي عروقي، آسيب چشم، كليه و اعصاب خواهد شد. (منبع: كتاب ديابت راه درمان، دكتر هراتي، ص ۵) البته خوش بختانه امروزه با آموزش هايي كه به افراد ديابتي داده مي شود، در صورت

رعايت و به كار بردن آموزش هاي ديده شده هيچ يك از افراد ديابتي اين عوارض و مشكلات ذكر شده را تجربه نخواهند كرد.

دیابت

دیابت نوع اول:

اين نوع بيماري كه قبلا به ديابت وابسته به انسولين شناخته مي شد، يك بيماري خود ايمن است كه در آن سلول هاي ايمني بدن عليه سلول هاي خودي سازنده انسولين در لوزالمعده واكنش نشان داده، با ترشح پادتن هاي خودي (Auto Antibody) آنها را نابود مي سازند و در نتيجه بدن قادر به سوختن انسولين نيست. اين نوع ديابت بيشتر در بچه ها و بالغين به چشم مي خورد و مبتلايان بايد هميشه انسولين را به صورت تزريقات روزانه به كار ببرند. ديابت نوع يك حدود ۱۰-۵ درصد كل مبتلايان را تشكيل مي دهد. (كتاب ديابت راه درمان، دكتر هادي هراتي)

ديابت نوع يك، بيماري اتوايميون (خود ايمني) مي باشد. يعني سيستم ايمني بدن شروه به تخريب خودش مي كند كه عموما كودكان يا افراد زير ۳۰ سال دچار آن مي شوند.

ديابت نوجوانان در كودكي شروع مي شود و با انسولين كنترل مي گردد. ۵ تا ۱۰ درصد ديابتي هاي جهان از اين نوع دسته اند. البته ديابت نوع يك در صورتي درمان مي شود كه سلول هاي پانكراس در لوزالمعده پيوند زده شود ولي با انسولين كنترل مي گردد.

در داخل لوزالمعده خوشه هايي سلولي به نام جزاير لانگرهانس وجود دارند كه شامل سلول هاي آلفا و بتامي باشند. سلول هاي بتا، انسولين ترشح مي كنند به طوري كه با افزايش قند خون در اين سلول ها انسولين ساخته شده و در جريان خون آزاد مي گردند. نقش اين سلول ها كنترل قند خون است.

در ديابت نوع يك سلول هاي بتا مورد هجوم سلول هاي ايمني بدن قرار مي گيرند و به آهستگي توسط آنها تخريب مي گردند. اين كه چرا سلول هاي ايمني بدن باعث اين فرآيند مي گردند هنوز مبتني برچند نظريه و تئوري است.

متاسفانه تخريب اين سلول ها به آهستگي در طول ۵ تا ۷ سال صورت مي گيرد. لذا علايم ديابت محسوس نيست تا اين كه ۸۰ درصد اين سلول ها تخريب شد و علائم بروز مي كند، كه در نهايت سلول هاي بتا از بين رفته و توليد و ترشح انسولين به طور كامل متوقف مي شود. (كتاب ۵ گام براي كنترل ديابت، دكتر آنجلي آرورا)

 دیابت نوع دوم:

در اين نوع ديابت كه قبلا به آن ديابت غير وابسته به انسولين مي گفتند، يا بدن به دلايل مختلف قادر به ساخت مقادير كافي انسولين نيست و يا انسولين مترشحه از لوزالمعده نمي تواند وظايف خود را در بدن به خوبي انجام دهد. حالت اخير بيانگر وجود مقاومت نسبت به انسولين در شخص مبتلا مي باشد.

ديابت نوع دو بيشتر درسنين بالا (بيشتر از ۳۰ سال) خود را نشان مي دهد و همراه با چاقي است. اين نوع ديابت معمولا در مراحل اوليه با رعايت رژيم غذايي مناسب، فعاليت منظم ورزشي و كاهش وزن قابل كنترل است ولي در نهايت افراد زيادي نيازمند به دريافت داروهاي خوراكي و يا حتي تزريق انسولين براي كنترل ديابت خود مي باشند. ديابت نوع دو شايع ترين شكل ديابت است و حدود ۹۵-۹۰ درصد مبتلايان را تشكيل مي دهد. (كتاب ديابت راه درمان، دكتر هادي هراتي)

عوامل خطرساز براي ابتلا به ديابت نوع دوم:

– والدين يا خواهر و برادر شخص ديابت نوع دوم دارند.

– در صورت داشتن اضافه وزن يا فشار خون بالا خظر ابتلا به ديابت بيشتر است.

– فرد داراي كلسترول و تري گليسيريد بالا بيشتر در خطر ابتلا به ديابت است. فرد ديابتي يا داراي چربي غير نرمال در مقايسه با افراد سالم جامعه تا چهار برابر بيشتر دچار بيماري هاي قلبي مي شود.

– سبك زندگي كم تحرك هم مزيد بر علت است و در گرفتار كردن شخص به ديابت موثر است. روش كم كردن خطر فوق ورزش است.

– زني كه در زايمان نوزاد ۴ كيلوگرمي به دنيا مي آورد، استعداد آن را دارد تا به ديابت نوع دوم گرفتار شود.

– هرگاه قند خون پيوسته بالا باشد، طبعا شخص در آستانه ديابت است و طي ده سال بعدي احتمال دارد به فردي ديابتي تبديل شود.

– استرس مداوم در دنياي امروز هم عامل زمينه سازي براي گرفتار كردن شخص به ديابت شيرين (مليتوس) است.

– داشتن سابقه خانوادگي ديابت نوع دوم (به خصوص در وابستگان درجه اول) به علاوه عوامل خطرزاي ديگر احتمال ابتلا به ديابت را تسريع مي كند.

– گروه قومي و نژادي خاص مثل آسيايي ي كارائيبي يا آفريقايي تبار هم مستعد ديابت اند.

– داشتن سابقه قبلي ديابت در دوران بارداري يا تشخيص قبلي تحمل قند شخص را به سوي ديابت مليتوس (ديابت شيرين) سوق مي دهد.

 

دیابت بارداری:

زنان حامله اي كه تا قبل از حاملگي ديابت نداشته اند ولي در طول دوران حاملگي مبتلا به ديابت مي شوند. در واقع مبتلا به ديابت حاملگي هستند كه حدود ۴ درصد كل حاملگي ها را شامل مي شود. علت اصلي ديابت حاملگي هنوز به درستي روشن نيست ولي به نظر مي رسد كه هورمون هاي مترشحه از جفت مادر در طول حاملگي منجر به كاهش اثرات انسولين در بدن مي شوند و يك حالت مقاومت نسبت به انسولين را به وجود مي آورند. وجود اين مقاومت باعث مي گردد كه بدن به مقدار بيشتري انسولين (تقريبا ۳ برابر ميزان قبل از حاملگي) احتياج داشته باشد. در واقع ديابت حاملگي زماني شروع مي شود كه بدن قادر نيست اين نياز اضافي بدن به انسولين را تامين نمايد و در نتيجه نبود در نبود انسولين كافي قند خون بالا مي رود. اين نوع ديابت با زايمان خاتمه مي يابد ولي احتمال ابتلاي اين افراد به ديابت نوع دو در سال هاي آينده افزايش پيدا مي كند. در واقع ديابت حاملگي جزء عوامل خطر ابتلا به ديابت نوع دوم است. (كتاب ديابت راه درمان، دكتر هادي هراتي)

 

 

دیابت پنهان:

در اين گروه ديابت ناشي از بيماري هاي اختصاصي ژنتيكي، داروها، عوارض جراحي، سوء تغذيه، عفونت ها و ديگر بيماري ها قرار مي گيرد. (كتاب ديابت راه درمان، دكتر هادي هراتي)

چند آزمايش وجود دارند كه معلوم مي كنند آيا بيماري قند وجود دارد يا نه؟

آزمايش نمونه ونوسي

در آزمايشگاه بايد نونه بدهيد. آزمايش به چهار صورت انجام مي شود:

ناشتا، بعد از وعده غذا (PP)، هموگلبين قنددار و آزمايش تحمل قند خوراكي (GTT).

به استثناي آزمايش بعد از وعده غذا (PP) و آزمايش هموگلبين A1c در تمام آزمايش هاي ديگر بايد ۱۲ ساعت كامل ناشتا باشيد.

– ناشتا: سطح قند خون بايد كمتر از ۱۰۰ ميلي گرم در دسي ليتر باشد. اگر قند ناشتا شما بالاتر از مقدار فوق باشد، نوعي آزمايش براي تشخيص ديابت لازم است.

– بعد از وعده غذا (PP): دو ساعت بعد از خوردن يك وعده غذاي كامل يا ۷۵ گرم قند آزمايش انجام مي شود. اگر قند شما بالاتر از ۱۳۰ ميلي گرم در دسي ليتر باشد، انجام آزمايش هاي مثبت ديگر نشانه ديابت است.

– آزمايش هموگلبين قنددار: هموگلبين A1c مقياسي براي اندازه گيري سطح قند خون در ۱۲۰ روز گذشته است. در صورتي كه نتيجه آزمايش بالاتر از ۱/۶ درصد را نشان دهد، نشنه ديابت است.

– آزمايش تحمل قند خوراكي: بعد از يك شب غذا نخوردن، مقدر ۷۵ گرم قند (به صورت محلول در آب) به شما مي دهند. سطح قند خون شما در دوره ۲۴ ساعته آزمايش مي شود. هرگاه شخص ديابتي باشد، سطح قند خون او از حد نرمال مي گذرد و به كندي كاهش مي يابد. دو ساعت بعد از نوشيدن شربت فوق اگر قند خون شخص را بخوانيم بايد كمتر از ۱۳۰ ميلي گرم در دسي ليتر باشد. در دو فاصله دو ساعته هر بار بايد قند كمتر از ۲۰۰ ميلي گرم در دسي ليتر باشد. به علاوه گاهي مي توانيم براي خواندن قند خون از روش تصادفي استفاده كنيم. سطح قند خون بالاتر از ۱۴۰ ميلي گرم در دسي ليتر نشانه ديابت است. (كتاب ۵ گام براي كنترل ديابت، دكتر آنجلي آرورا).

ديابت پنهان همانطور كه از نام آن پيداست به آساني و سريع تشخيص داده نمي شود و در شرايط بد معمولا فرد سال ها مبتلا به ديابت شده در حالي كه بي خبر بوده است. اين گونه افراد اصولا با عوارضي كه براي آنها به خصوص براي چشم، كليه، پا و حتي عروق ايجاد مي گردد، متوجه ديابت خود مي شوند. لذا خواهشمنديم در صورت امكان سالي يك بار آزمايشات را انجام دهيد، تا در صورت بروز علايم پيگيري هاي جدي صورت پذيرد.

منبع: انجمن دیابت مفتاح

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *