تاریخچه طب ایران

بدون شک علم پزشکی قدمتی چندین هزار ساله در ایران دارد. ایران در کنار چین، هند، مصر، یونان و رم صاحب یکی از قدیمی ترین و موثرترین مکاتب پزشکی دنیاست. بقراط یونانی گفته است که برخی از مبانی دانش پزشکی خود را از پزشکان ایران باستان برداشت کرده است. تصویر زیر جمجمه دختر ۱۳ ساله ای است که حدود ۴۸۰۰ سال پیش در شهر سوخته در سیستان مورد جراحی مغز قرار گرفته است. علائم ترمیم استخوان نشان از زنده ماندن و موفقیت آمیز بودن آن عمل می باشد.

20100707130956693_122

در کتابها و مدارک ایران باستان به پزشکی به نام تریتا Treata اشاره می شود که اولین پزشکی است که در تاریخ ایران از بیش از پنج هزار سال پیش، به جراحی پرداخته و قدیمی ترین مکتب پزشکی ایران [و شاید جهان] را بنیاد نهاده است. بطوری که پژوهشگران بر این باورند که واژه انگلیسی Treatment نیز از نام تریتا Treata این پزشک ایرانی آریایی برخواسته است. از دیگر طبیبان ایران کهن که شهرت جهانی یافتند می توان به زکریای رازی و ابوعلی سینا اشاره کرد. این دو به گفته محققان بزرگترین پزشکان و دانشمندان مسلمان در دوران خود بودند.

محمّد زَکَریای رازی Zakariyyā al-Rāzī (سال ۲۴۳ تا ۳۰۴ هجری شمسی). وی علاوه بر طبابت فیلسوف و شیمی دان برجسته دوران بود. به عنوان مثال وی را کاشف الکل و اسید سولفوریک می دانند. فهرستی بالغ بر ۲۷۱ کتاب و مقاله پزشکی، فلسفی، شیمی، ریاضیات و غیره از آثار او بجا مانده است.

ابوعلی سینا یا ابن سینا Avicenna (سال ۳۵۹ تا ۴۱۶ هجری شمسی). ابوعلی سینا نیز علاوه بر پزشکی، به عنوان فیلسوف، دانشمند و شاعر بزرگ دنیای اسلام شناخته می شود. بسیاری او را معروف ترین دانشمند تاریخ ایران و یکی از ۱۰ فیلسوف برتر تاریخ دنیا می دانند. او ۴۵۰ کتاب در زمینه های مختلف به ویژه پزشکی و فلسفه نوشته است. کتاب قانون ابن سینا از معروف ترین کتب پزشکی کهن در دنیا شناخته می شود. از قرن دوازدهم تا شانزدهم کتاب قانون وی جزو برترین منابع علم پزشکی در اروپا تدریس می شده است.

طب نوین در ایران در سال ۱۲۳۰ هجری شمسی در مرکز آموزش پزشکی به عنوان بخشی از مدرسه دارالفنون بنیان گذاشته شد. معلمانی از اتریش و ایتالیا به آموزش نخستین پزشکان مدرن ایرانی می پرداختند. امروزه پس از گذشت بیش از یک و نیم قرن از شروع آموزش طب نوین در ایران ۳۴ دانشگاه پزشکی در سراسر کشور به آموزش پزشکان ایرانی می پردازند.

در پزشکی مدرن پزشکان بسیار برجسته ایرانی در سراسر دنیا در حال طبابت می باشند. از جمله آنان می توان به پروفسور مجید سمیعی (دارنده عنوان برترین جراح مغز دنیا در سال ۲۰۱۴) و پروفسور حسین صادقی (از برترین جراحان قلب دنیا) اشاره کرد.